Στα προηγούμενα άρθρα, είδαμε την τέχνη του «τίποτα». Ωστόσο, υπάρχει και μια δεύτερη πρόταση: Να κάνουμε κάτι που δεν έχει κάποια εμφανή «χρησιμότητα»: μάθε τέχνη! Η τέχνη δεν συνδέεται με την δουλειά, την παραγωγικότητα, τις καθημερινές ανάγκες και το κυνήγι της επιτυχίας σύμφωνα με τους όρους των άλλων. Αναζητώντας πάντοτε τι υλικό θα κερδίσουμε ατομικά, πως θα ικανοποιήσουμε τους άλλους για να εξασφαλίσουμε την αποδοχή τους ή παραμένοντας προσκολλημένοι σε κοινωνικά, οικογενειακά ή επαγγελματικά πρέπει, περιορίζουμε τον εαυτό μας. Επιπλέον, στερούμε από τους γύρω μας ό,τι καλό έχουμε να δώσουμε. Οι τέχνες, από την άλλη, κρύβουν κάτι βαθύτερο, αληθινό και εγγύτερο στο Θεό.
Ας κάνουμε λοιπόν κάτι, χωρίς εμφανή «χρησιμότητα». Μπορεί να είναι οτιδήποτε μας κινητοποιεί να το μελετήσουμε βαθύτερα και να μάθουμε μέσα από αυτό τον εαυτό μας, με παιγνιώδη και ευχάριστο τρόπο. Μπορεί να είναι μια οποιαδήποτε τέχνη. Χορός, ζωγραφική μουσική… Ωστόσο, η προσωπική μου σύσταση είναι η εξάσκηση στις πολεμικές τέχνες. Οι τέχνες που εξασκώ και διδάσκω. Άχρηστες και χρήσιμες συνάμα. Προσφορά στον εαυτό μας και έμμεσα στους άλλους. Συνήθως είναι έξω από τα πρέπει και την αποδοχή του κοινωνικού περίγυρου. Έχω ακούσει πολλές φορές σχόλια όπως «θα μας δείρεις;» ή «πότε θα ωριμάσεις;» Παλιότερα έδινα σημασία σε αυτά. Προσπαθούσα να επιχειρηματολογήσω δημιουργικά, νοιώθοντας συχνά δυσαρέσκεια με τα πειράγματα. Τώρα πιά, αισθάνομαι την ανάγκη να επιμορφώσω τον πειρακτικά καλοπροαίρετο συνομιλητή.
Θα μπορούσα να απαριθμήσω μια σειρά από οφέλη των πολεμικών τεχνών που εξασκώ ως μαθητής και υπηρετώ ως δάσκαλος. Καλή υγεία, αυτοάμυνα, φυσική κατάσταση, συντονισμό, αντοχή, ευελιξία, ικανότητα διαχείρισης της βίας και άλλα πολλά. Δεν είναι όμως αυτά που κάνουν τις πολεμικές τέχνες πραγματικά «χρήσιμες». Αυτά αποτελούν τα παράπλευρα κέρδη της άσκησης και της τεχνικής γνώσης που κατακτάται.
Τα πραγματικά οφέλη είναι αυτά που δεν τα βλέπεις, αλλά τα ζεις. Μαθαίνεις να είσαι ο εαυτός σου, χωρίς να γίνεσαι εγωιστής. Εξασκείσαι στην αυτοπειθαρχία και ταυτόχρονα αφήνεσαι στην ελευθερία της τέχνης. Ψυχαγωγείσαι, και μέσα από τη ψυχαγωγία μαθαίνεις όχι απλά να επιβιώνεις αλλά να ζεις με ποιότητα. Μπορείς να συγκεντρώνεσαι ευκολότερα, να αποκτάς λεπτότερες αισθήσεις, να βιώνεις μεγαλύτερη αρμονία. Ισορροπείς και ανανεώνεσαι. Ταυτόχρονα, αποκτάς κοινωνικές επαφές σε ένα διαφορετικό περιβάλλον. Εφόσον δεν ανταγωνίζεσαι παίζοντας παιχνίδια εγωϊσμού, καλλιεργείς φιλίες προσφέροντας κι εσύ ως δώρο την αυθεντική πλευρά του εαυτού σου.
Βέβαια για όλα αυτά υπάρχουν δύο καθοριστικοί παράγοντες. Ο πρώτος εξαρτάται από σένα. Να πάρεις εσύ την απόφαση και να την ακολουθήσεις. Το ξεκίνημα «από Δευτέρα» ή οι δικαιολογίες απέναντι στον ίδιο σου τον εαυτό, γνωρίζεις ότι δεν σε βοηθούν. Ο δεύτερος έχει να κάνει με την εύρεση ενός καλού δασκάλου. Όχι τέλειου. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο. Προτείνω να αποφύγεις τον δάσκαλο «δυνάστη», τον «γκουρού» από τον οποίο εκπορεύεται η «μυστική» γνώση, τον «παντογνώστη», το «φονικό όπλο» που τους νικά όλους ή τον υποκατάστατο του «πατερούλη». Θέσε ως κριτήρια το ήθος, τη γνώση και την αγάπη του δασκάλου για τους ανθρώπους, την τέχνη και την διδασκαλία. Η παιδεία, η συμπεριφορά, οι γνώσεις και η ικανότητά του ως δασκάλου, αποτελούν αφενός πρότυπα και αφετέρου αντικειμενικά και ουσιώδη κριτήρια για την επιλογή του. Αν αναρωτιέσαι πως θα τα διαπιστώσεις όλα αυτά, υπάρχουν τρεις τουλάχιστον τρόποι:
• Παρατήρησε τον ίδιο και τον τρόπο με τον οποίο φέρεται. Κάνει προπόνηση με τους μαθητές του; Βλέπει «αφ’ υψηλού» τους άλλους; Αποτελεί ο ίδιος παράδειγμα με το ήθος, τη συμπεριφορά και τη διδασκαλία του;
• Παρατήρησε τον καρπό της διδασκαλίας του, τους μαθητές του. Δες τη συμπεριφορά τους απέναντι στους άλλους. Τις περισσότερες φορές, νοιώθεις την ενέργεια και παρατηρείς τη μίμηση της συμπεριφοράς του δασκάλου.
• Άκου το ένστικτό σου. Κράτα αφυπνισμένα τα προσωπικά σου κριτήρια επιλογής και μην κλείνεις τα μάτια σε σημάδια που σου προκαλούν ανησυχία.
Όταν ξεκινήσεις μαθήματα, παρατήρησε αν ο δάσκαλος και το περιβάλλον που έχει διαμορφώσει, υποστηρίζουν την προσπάθειά σου να γίνεις αυτάρκης, ανεξάρτητος και αυθεντικός. Αν δίνει χρόνο και χώρο να γνωρίζεις τις δυνάμεις σου, να αντιμετωπίζεις τους φόβους και τις ανασφάλειες σου και αν υποστηρίζει την προσπάθειά σου να γίνεις καλύτερος άνθρωπος. «Με ποιόν τρόπο θα αναγνωρίσεις ότι γίνεσαι καλύτερος;» Το μέτρο σύγκρισης της βελτίωσής σου είσαι εσύ ο ίδιος και παρατηρώντας προσεκτικά θα διακρίνεις την εξέλιξη.
Μπορείς πάντα να αγνοήσεις όλα τα παραπάνω. Ωστόσο, προτείνω να δοκιμάσεις πριν απορρίψεις. Είτε πρόκειται για πολεμικές τέχνες είτε για οποιαδήποτε τέχνη, τα βασικά κριτήρια είναι πάνω κάτω τα ίδια. Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία. Κάνε κάτι χωρίς εμφανή «χρησιμότητα». Μάθε τέχνη…
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
Υ.Γ. Αν θέλεις να δεις από κοντά τι σημαίνουν πολεμικές τέχνες με αυτή την αντίληψη, σε παροτρύνω να επικοινωνήσεις μαζί μου. Ποτέ δεν είναι αργά για να εξελιχθείς και να βελτιώσεις τον εαυτό και τις δεξιότητές σου.
