Η εξάσκηση της «τέχνης του τίποτα» αποτελεί πρόκληση και τούτο γιατί επιλέγουμε, ή μας επιβάλλεται, να είμαστε διαρκώς απασχολημένοι με κάτι. Πολλές φορές την ίδια πρακτική εφαρμόζουμε και με τα παιδιά μας, γεμίζοντας ασφυκτικά το πρόγραμμά τους με κάθε λογής δραστηριότητα, χωρίς καθόλου ελεύθερο χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο, μαθαίνουμε να ικανοποιούμε τις προσδοκίες των άλλων, παραμένοντας διαρκώς απασχολημένοι με κάτι «παραγωγικό». Ή αντίθετα, φτάνουμε στα όρια της εξουθένωσης, αναζητώντας απόδραση στις καταχρήσεις, στην υπερβολική ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το Netflix. Όλα αυτά υπαγορεύονται από εξωτερικούς παράγοντες (διαδίκτυο, κοινωνικές νόρμες, μόδα), αλλά από την άλλη εμείς επιτρέπουμε να μας συμβαίνουν. Ο εγκέφαλός μας κάτω από αυτές τις συνθήκες μοιάζει να είναι απείθαρχος και ανήσυχος. Συνηθισμένος στις μεγάλες ταχύτητες, φαίνεται να αδυνατεί να επιβραδύνει τους ρυθμούς του.
Εξασκώντας την τέχνη του «τίποτα» μπορούμε να ανακτήσουμε την ζωτική μας ενέργεια. Στην εποχή που όλα κινούνται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, συχνά παραμελούμε την αξία του «χαλαρού» χρόνου. Χρόνου που μοιάζει αναξιοποίητος, αλλά κρύβει βαθύ νόημα. Όταν αφιερώνουμε στιγμές κάνοντας «τίποτα», δίνουμε χώρο στην εσωτερική μας φωνή να ακουστεί. Ο χαλαρός χρόνος μπορεί να είναι η γέφυρα ανάμεσα στο σκοπό που υπηρετούμε στους στόχους που εργαζόμαστε και στους νέους που αναζητούμε. Είναι απαραίτητος για:
• ανάπαυση
• προσωπική ανάπτυξη
• ενεργοποίηση δημιουργικής και κριτικής σκέψης
• καλλιέργεια υγιών ανθρώπινων σχέσεων
• ανάπτυξη συλλογικού πνεύματος
Άλλωστε, η μουσική μιλάει με νότες, αλλά αναπνέει στις παύσεις. Το ίδιο και η ζωή. Κατανοώ τι μπορεί να σκέφτονται οι περισσότεροι: «Πιστεύεις πραγματικά ότι υπάρχει χρόνος για ξεκούραση και χαλάρωση; Ξέρεις πόση δουλειά έχω;» Αυτή η σκέψη συχνά περνά και από το δικό μου μυαλό. Ωστόσο, πλήθος έρευνών (American Psychological Association, Deloitte, Mental Health UK και πολλές ακόμα), καταδεικνύουν επιδείνωση της ψυχικής υγείας και όσον αφορά την εργασία, υψηλά ποσοστά εργασιακής εξουθένωσης. Μάλιστα, σε έρευνα της Adecco (2022) διαπιστώθηκε ότι ως χώρα κατέχουμε πανευρωπαϊκά μια θλιβερή πρωτιά. Το 37% των συμμετεχόντων απάντησαν ότι η ψυχική τους υγεία έχει χειροτερέψει τους τελευταίους 12 μήνες, ενώ ο αντίστοιχος παγκόσμιος μέσος όρος είναι 24%. Πιστεύω ότι η εξάσκηση της τέχνης του «τίποτα» είναι απαραίτητη. Μια καλή ιδέα θα ήταν να τη δοκιμάσετε στην πράξη και να παρατηρήσετε τον εαυτό σας, ώστε να κατανοήσετε καλύτερα τα οφέλη της.
Η προσωπική μου εμπειρία, σε συνδυασμό με τα συμπεράσματα από την προσεκτική μελέτη ανθρώπων στον επαγγελματικό και φιλικό μου κύκλο, δείχνουν ότι η εφαρμογή αυτής της πρακτικής μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση του άγχους. Παράλληλα, βοηθά στην ενίσχυση της βιωματικής εμπειρίας της χαράς, την καλλιέργεια της εσωτερικής ισορροπίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Αν δεν επιτρέψω στον εαυτό μου να κάνει μικρά διαλείμματα, η ζωή θα συνεχίσει να με «τρέχει» μέχρι «τελικής πτώσης», επιβάλλοντας τους ρυθμούς της. Τελικά, χρειάζεται κάτι να κάνω για να μην κάνω τίποτα! Να πάρω την απόφαση και να προσφέρω με συνέπεια στον εαυτό μου χαλαρό χρόνο. Στα πλαίσια εξάσκησης της τέχνης του «τίποτα» ακολουθούν έξι προσωπικές, πρακτικές συμβουλές για να ξεκινήσεις:
1. Προγραμμάτισε Χρόνο για "Τίποτα"
Καθιέρωσε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους μέσα στη μέρα, αφιερωμένες στο να μην κάνεις τίποτα. Αυτό μπορεί να είναι λίγα λεπτά το πρωί ή το βράδυ. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίσεις αυτό το χρόνο με την ίδια σοβαρότητα που δίνεις σε άλλες σημαντικές δραστηριότητες.
2. Βρες Ένα Ήρεμο Περιβάλλον
Ένας ήσυχος χώρος αποτελεί μια εξωτερική συνθήκη. Επέλεξε ένα ήσυχο μέρος όπου μπορείς να «μαζέψεις» το μυαλό σου να αποσυνδεθείς προσωρινά από τις βιοτικές μέριμνες και τον θόρυβο. Αυτό το μέρος μπορεί να είναι ένα ήσυχο δωμάτιο στο σπίτι, ένα πάρκο ή ακόμα και μια καφετέρια με λίγη κίνηση. Ωστόσο, το ήσυχο περιβάλλον αποτελεί ένα στοιχείο, αλλά όχι το πιο σημαντικό. Και τούτο γιατί τις σκέψεις και τους προβληματισμούς τους κουβαλάς μαζί σου. Ξεφορτώσου προσωρινά αυτά που σε απασχολούν. Ακόμα κι αν γνωρίζεις ότι τα προβλήματα θα σε περιμένουν, η αποσύνδεση και η ηρεμία θα αλλάξουν τον τρόπο που τα βλέπεις.
3. Κλείσε Τις Ηλεκτρονικές Συσκευές
Απέφυγε τους περισπασμούς απενεργοποιώντας το κινητό, το tablet, τον υπολογιστή ή την τηλεόραση για όσο χρόνο εξασκείς στην τέχνη του τίποτα. Με αυτό τον τρόπο θα μειώσεις την υπερδιέγερση, βελτιώνοντας παράλληλα την ικανότητά σου να εστιάζεις.
4. Απλώς Παρατήρησε
Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων, απλώς κάθισε και παρατήρησε τον εαυτό σου ή/και το περιβάλλον γύρω σου. Άσε τις σκέψεις να έρχονται και να φεύγουν, χωρίς να εστιάζεις σε αυτές ή να προσπαθείς να τις ελέγξεις ή να τις κρίνεις. Κάποιες σκέψεις ωστόσο, είναι επίμονες. Αν τις ακολουθήσεις, μπορούν να σε οδηγήσουν σε άλλες σκέψεις και μετά σε άλλες, δημιουργώντας ή διατηρώντας ανησυχία και αναστάτωση.
5.Ξεκούρασε τα μάτια σου
Αν κάνεις κάποια εργασία που απαιτεί εστίαση κοίτα μακριά στον ορίζοντα, για να ξεκουράσεις τα μάτια σου. Αν από την άλλη σου λείπει η εστίαση, συγκέντρωσε το βλέμμα σου σε ένα σημείο. Κάνε το σαν άσκηση και σαν παιχνίδι. Μπορείς επίσης, να κλείσεις τα μάτια σου και να εστιάσεις στην αναπνοή σου. Το σημαντικό είναι να αφήνεις τις σκέψεις σου να περνούν χωρίς να τις ακολουθείς ή να τις κρίνεις.
6. Εστίασε στην Αναπνοή Σου
Παρατήρησε την εισπνοή και την εκπνοή σου, χωρίς να προσπαθείς να τις μεταβάλλεις. Θα διαπιστώσεις ότι όταν παρατηρείς την αναπνοή σου αρχικά θα γίνεται ακανόνιστη. Αυτό είναι φυσιολογικό. Σταδιακά, ξεκίνα να εκπνέεις σε βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με την εισπνοή σου. Πάρε εισπνοή από τη μύτη, γεμίζοντας τους πνεύμονες μέχρι κάτω χωρίς μυϊκή προσπάθεια (φαίνεται σα να γεμίζεις την κοιλιά με αέρα), και εξέπνευσε αργά από το στόμα. Αυτή είναι μια εξαιρετική πρακτική η οποία μπορεί να σε βοηθήσει να μειώσεις το άγχος και την πίεση, ακόμα και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Όταν βρίσκεσαι σε κατάσταση ηρεμίας, μπορείς να εστιάσεις καλύτερα στην εργασία, στις σχέσεις και στα σχέδιά σου. Από την άλλη μπορείς να επιλέξεις καθαρότερα τι να κάνεις μετά. Να προσευχηθείς, να ονειρευτείς, να διαβάσεις ένα βιβλίο, να εξασκήσεις μια τέχνη, να αναλογιστείς τους στόχους σου, να εργαστείς ή οτιδήποτε άλλο νοιώθεις ότι είναι ωφέλιμο για σένα. Εξασκώντας την τέχνη του «τίποτα» ενδυναμώνεις την ικανότητά σου για παρατήρηση και αυτοπαρατήρηση. Ολοκληρώνοντας τις πρακτικές συμβουλές, έχω επίσης μια ακόμα πρόταση για άντληση χαράς και βελτίωση της ποιότητας ζωής. «Μάθε τέχνη!» Διάβασε το τελευταίο μέρος του άρθρου την ερχόμενη εβδομάδα.
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
