Άκου τον συνομιλητή σου, ή ακόμα καλύτερα, άκουσε τον εαυτό σου. Συχνά, αναγνωρίζουμε στα λόγια του άλλου αυτό που δεν αναγνωρίζουμε στα δικά μας. Περιγράφεις αυτό που κάνεις ή αυτό πιστεύεις ότι είσαι; Η διαφορά ανάμεσα στα δύο, ορίζει μια διαφορετική διαδρομή. Όταν λες «είμαι αναβλητικός», «είμαι αδύναμος», «είμαι έτσι, κι αν σου αρέσει», δεσμεύεσαι σε μια άκαμπτη περιγραφή.
Χαρακτηρίζοντας τελεσίδικα τον εαυτό σου είναι σαν να μπαίνεις από μόνος σου στη φυλακή της στατικότητας. Όταν χρησιμοποιείς ρήματα του τύπου «είμαι», δεν δηλώνεις δράση. Δηλώνεις κατάσταση. Μια οριστική θέση. Κι όταν δέχεσαι το οριστικό, παύεις να αποδέχεσαι τη δυνατότητα εξέλιξης. Κρύβεσαι πίσω από την ανεξίτηλη ετικέτα: «έτσι είμαι». Πώς μπορείς, όμως, αυτό να το αλλάξεις, αλλάζοντας τον τρόπο που εκφράζεσαι;
Είναι περισσότερο ειλικρινές να δούμε τον εαυτό μας, όχι ως τελικό προϊόν, αλλά ως έργο σε εξέλιξη. «Work in progress» που λένε και στο χωριό μου!
Η γλώσσα της πράξης αλλάζει τη δυναμική του λόγου και της σκέψης μας.
- Μετατρέπουμε το «είμαι αναβλητικός» στη φράση «συνηθίζω να αναβάλλω όταν παίρνω ρίσκο».
- Μετατρέπουμε το «είμαι αδύναμος» στη φράση «αποφεύγω να γυμναστώ γιατί με κουράζει».
- Μετατρέπουμε το «είμαι έτσι κι αν σου αρέσει» στη φράση «έχω μάθει με έναν συγκεκριμένο τρόπο και δυσκολεύομαι να τον αλλάξω».
- Μετατρέπουμε το «είμαι αμυντικός» σε «όταν νοιώθω ότι με κρίνουν κλείνομαι στον εαυτό μου».
Όλα αυτά τα ξέρω από πρώτο χέρι. Ένα από τα αρχικά άρθρα του Θinking Blog έχει τίτλο: «Ο Θανάσης Φταίει!». Αυτός ο Θανάσης, είμαι εγώ. Για πολύ καιρό κουβαλούσα την ταμπέλα «είμαι φταίχτης». Είναι όμως έτσι; Η αλήθεια είναι ότι ο Θανάσης δεν φταίει για τα πάντα. Αυτό μπορεί να διατυπωθεί ενεργητικά. «Ο Θανάσης έχει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί. Δεν κρύβεται πίσω από ενοχές, ούτε πίσω από δικαιολογίες».
Με τη γλώσσα δεν περιγράφουμε απλώς την πραγματικότητα. Την κατασκευάζουμε. Όταν διατυπώνουμε την πρότασή μας με ρήμα δράσης, ανοίγουμε επιλογές. Ξεκλειδώνουμε εναλλακτικές. Σταματάμε να βλέπουμε τον εαυτό μας σαν κάτι παγιωμένο. Αρχίζουμε να βλέπουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε.
Η μετάβαση στην πράξη και η αποδοχή της δικής μας ευθύνης για την εξέλιξή μας, δεν συνεπάγεται αυτοκατηγορία και αυτομαστίγωμα. Η ευθύνη, όταν εκφράζεται με ρήμα δράσης, ελευθερώνει. Αν σταματήσουμε να λέμε «έτσι είμαι» και αρχίσουμε να ρωτάμε «γιατί συνεχίζω να κάνω έτσι», αλλάζουμε την οπτική μας. Γιατί αν η αλλαγή είναι στο χέρι μας, τότε και η λέξη και η πράξη μπορούν να αλλάξουν την πραγματικότητά μας. Κι εμείς μαζί της.
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
