Υπάρχουν στιγμές καθαρής σκέψης, επίγνωσης και διαίσθησης που γεννούν ιδέες. ‘Άλλες από αυτές τις ιδέες μπορεί να είναι τόσο καλές, που αξίζει τον κόπο να τις υλοποιήσουμε, ενώ άλλες ίσως και όχι. Έτσι, εύλογα γεννώνται, ορισμένα ερωτήματα.
• Με ποια κριτήρια μπορούμε να κατατάξουμε μια ιδέα ως αξιόλογη;
• Αξίζει να την κρατήσουμε ή να την αφήσουμε να φύγει;
• Πώς μπορούμε να κρατήσουμε μια ιδέα, ώστε να την αναπτύξουμε;
Οι ωφελιμότερες και οι δημιουργικότερες ιδέες μας, έχουν γεννηθεί μέσα από εμπειρίες, στοχασμό, νέα γνώση και προσπάθεια κατανόησης εννοιών. Όχι όμως απαραίτητα κατά τη διάρκεια της εμπειρίας, της εργασίας ή της προσπάθειας κατανόησης. Η διεργασία αυτή συχνά ακολουθεί. Έρχονται κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης, της βόλτας, της χαλαρής ενατένισης μιας εικόνας ή του ακούσματος των ήχων της φύσης. Ακόμα και στο πρωινό ξύπνημα, όταν όλα είναι ήσυχα και χωρίς περισπασμούς. Το δύσκολο είναι να κρατήσουμε αυτές τις αρχικές ιδέες καθώς, είναι εύθραυστες και επιρρεπείς να χαθούν στο «θόρυβο» της καθημερινότητας.
Σε πρώτη φάση το σημαντικό είναι να τις καταγράψουμε. Καθώς καταγράφουμε, ενεργοποιούμε τη δημιουργικότητα και τη σκέψη. Αυτές οι εξαιρετικές ή λιγότερο αξιόλογες ιδέες δεν θα έχουν καμία τύχη, αν δεν τις φέρουμε στον υλικό κόσμο, μετατρέποντας το φευγαλέο σε λέξεις πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί. Θα χαθούν χωρίς ελπίδα επεξεργασίας και υλοποίησης.
Η αξιολόγηση δεν έχει θέση στην αρχική, πρωτοβάθμια καταγραφή. Προσωπικά επιστρέφω σε δεύτερο χρόνο. Εκεί, γίνομαι περισσότερο κριτικός. Αναλογίζομαι αν ευθυγραμμίζονται με την προσωπική μου αποστολή κι αν είναι σύμφωνες με τις προσωπικές μου αξίες. Αν βρίσκονται σε συνάφεια με την πορεία της ζωής μου κι αν προσφέρουν στους ανθρώπους, κοντινούς και μακρινούς. Ορισμένες ιδέες τις επεξεργάζομαι και τις καλλιεργώ. Άλλες πάλι, τις αλλάζω, τις ξεδιαλέγω ή τις πετώ. Τέλος, προσέχω να μην προσκολλούμαι σε αυτές συναισθηματικά, σα να είναι ιδιοκτησία μου.
Συνεπώς, η καταγραφή, θεωρώ, ότι είναι ένα εξαιρετικό εργαλείο. Σε ένα τετράδιο, σε μια λευκή σελίδα ή ακόμα και στο κινητό μας. Όταν ο σπόρος μιας ιδέας εμφανίζεται με φαινομενική ευκολία, είναι συχνά προϊόν προηγούμενης επιμελούς προσπάθειας, έμπνευσης και εργασίας. Αντί να την κρατήσουμε στο μυαλό μας, καλό είναι να την αποτυπώσουμε σε ένα φύλλο χαρτί. Οι ιδέες που γίνονται λέξεις και παίρνουν την μορφή γραπτής πρότασης αποκτούν υπόσταση και γίνονται από μέρος του κόσμου των ιδεών, μέρος του υλικού κόσμου.
Με τον τρόπο αυτό τους δίνουμε την δυνατότητα να αποκρυσταλλωθούν σε κάτι πραγματικό και υλοποιήσιμο. Βέβαια, η ιδέα από μόνη της, δεν θα υλοποιηθεί με μαγικό τρόπο. Χρειάζεται επιμελής εργασία. Ωστόσο, γίνεται η γενεσιουργός δύναμη που δίνει τη δυνατότητα να πάρει «σάρκα και οστά», κάτι άυλο. Το φευγαλέο γίνεται υπαρκτό, τουλάχιστον σε μια κόλλα χαρτί.
Προσωπικά, διατηρώ μια «τράπεζα» ιδεών. Το μπλε τετράδιο. Είναι ένα τετράδιο με σκληρό εξώφυλλο, σελιδοδείκτη και λάστιχο που το κρατά ασφαλές, όταν δεν το χρησιμοποιώ, αλλά πάντα ανοικτό για να υποδεχτεί λέξεις, σκέψεις, ιδέες, διαγράμματα και σχέδια. Μαζί με αυτό έχω ένα στυλό κι ένα μολύβι. Όταν έχω μια ιδέα, την καταγράφω άμεσα. Το μαγικό είναι ότι όταν την διατυπώνω με λέξεις, η διαδικασία αυτή και μόνο, με κάνει να την αναπτύσσω σε πρώτο βαθμό, να τη μετασχηματίζω και να την επεκτείνω. Ορισμένες ιδέες τις απορρίπτω, άλλες τις κρατώ και τις καλλιεργώ. Αξιοποιώ προσωπικά μου κριτήρια, ορισμένα από τα οποία είναι η αλήθεια, η χρησιμότητα, τα οφέλη που γεννά και η προσφορά στους ανθρώπους. Η επεξεργασία των ιδεών, δηλαδή, με κάνει να σκέφτομαι. Ή για να είμαι περισσότερο ακριβής, με κάνει να στοχάζομαι, να αναπτύσσομαι προσωπικά και να δημιουργώ.
Σας παροτρύνω, επομένως, να πάρετε το δικό σας μπλε (ή οποιουδήποτε άλλου χρώματος!) τετράδιο και να καταγράφετε τις ιδέες σας. Πιστεύω ότι η πράξη καταγραφής των ιδεών, διευρύνει τους ορίζοντές μας και ενισχύει τη σκέψη μας, συμβάλλοντας θετικά στην προσωπική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία.
Με αγάπη
Θανάσης Παπαναστασίου
